الکتروفورز

الکتروفورز

آزمایشگاه در اهواز ، آزمایشگاه

الکتروفورز، حرکت مولکول های حاوی بار در محلول، با کمک عبور یک میدان الکتریکی از ترکیب مورد نظر، در جهت الکترود حاوی بار مخالف است. به دلیل تفاوت در شارژ الکتریکی، شکل و اندازه، مولکول ها و اجزای مختلف یک ترکیب با سرعت های متفاوتی مهاجرت می کنند، بنابراین به بخش های مجزا تفکیک خواهند شد، از این رو الکتروفورز به عنوان یک ابزار آنالیزی ساده و سریع مورد استفاده قرار می گیرد. این روش نه تنها برای آنالیز و خالص سازی مولکول های بسیار بزرگ مانند پروتئین ها و اسیدهای نوکلئیک استفاده می شود، بلکه برای مولکول های باردار ساده تر از جمله قندهای باردار، اسید آمینه ها، پپتیدها، نوکلئوتیدها و یون های ساده نیز کاربرد دارد. الکتروفورز در تحقیقات بیولوژیکی و بیوشیمیایی، شیمی پروتئین ها، فارماکولوژی، پزشکی قانونی، یافته های بالینی،  علم دامپزشکی، کنترل غذا و همچنین زیست شناسی مولکولی مورد استفاده قرار می گیرد.

الکتروفورز پروتئین

الکتروفورز پروتئین های سرم روشی آسان و ارزان برای جداسازی و بررسی کمی پروتئین های سرم و ادرارمی باشد که بر اساس بار خالص، اندازه و شکل آن ها انجام می شود. سرم حاوی بیش از هزار پروتئین است که هر یک عملکردهای ویژه خود را دارند و غلظت آنها تحت شرایط پاتولوژیک متفاوت، تغییر می کند. پروتئین های سرم بر پایه بار الکتریکی خود به پنج بخش مجزا شامل آلبومین، آلفا 1- گلوبولین (α1)، آلفا 2- گلوبولین (α2)، بتاگلوبولین (β) و گاماگلوبولین (γ) تفکیک می شوند.

ارزیابی اجزای پروتئین های سرم برای تشخیص، بررسی و کنترل دوره بیماری مبتلایان به سرطان (لنفوم، میلوما)، بیماری های
روده ای- کلیوی همراه با دفع پروتئین، اختلالات کبدی، اختلالات ایمنی، مونوکلونال گاماپاتی ها، میلوم متعدد، ماکروگلوبولینمی والدن اشتروم، سوء تغذیه و بیماری های مزمن همراه با ادم استفاده می گردد.

روند جداسازی پروتئین ها شامل قرار دادن آن ها در یک ماتریکس و سپس مشاهده ی حرکت پروتئین در حضور یک میدان الکتریکی می باشد. پروتئین ها از اتصال کووالان اسید آمینه ها تشکیل شده اند  و دارای اندازه و بارهای الکتریکی متفاوتی هستند، بنابراین می توان آنها را از نظر الکتروشیمیایی جدا نمود. پروتئین ها در یک بافر قلیایی (PH=5.8-9) شارژ منفی می گیرند و از الکترود منفی به سمت الکترود مثبت مهاجرت می کنند. ماتریکس الکتروفورز، ژل آگارز است و پروتئین ها بر اساس تراکم بار سطحی خود از یکدیگر جدا می شوند.

پروتئین توتال

پروتئین ها در ساختار عضلات، آنزیم ها، هورمون ها، پروتئین های ناقل و سایر اجزای عملکردی و ساختاری بدن شرکت می کنند.  سطح پروتئین های سرم در سوء تغذیه ، بعد از جراحی، بیماران دچار سوختگی، مبتلایان به انتروپاتی و اوروپاتی کاهش می یابد. همچنین در سه ماهه سوم بارداری کاهش میزان پروتئین توتال مشاهده می شود. در بعضی بیماری ها مانند بیماری های مزمن کبدی فقط آلبومین کاهش می یابد و میزان گلبولین ها طبیعی بوده و یا برای حفظ سطح کلی پروتئین تام افزایش یافته اند. در این بیماری ها اگر نسبت آلبومین به گلبولین را اندازه گیری نمایید، این تغییرات قابل شناسایی خواهند بود. به طور معمول این نسبت  باید از 1 بیشتر باشد.  در بعضی از بیماری ها نظیر مولتیپل میلوما و گاماپاتی ها  افزایش سطح پروتئین توتال روی می دهد. پروتئین توتال سرم ترکیبی از پره آلبومین، آلبومین و گلوبولین ها می باشد. در انجام الکتروفورز پروتئین آلبومین با فاصله بیشتری حرکت نموده است، به دنبال آن تعدادی باند گلوبولینی که به ترتیب β،α2،α1 ( معمولا به β1 و β2 تجزیه می شود) و نهایتا  γ گلوبولین مشخص می شوند.

 

مقادیر طبیعی: 8.3 –6.4 گرم در دسی لیتر

آلبومین

آلبومین پروتئین اصلی سرم  که اغلب دو سوم (60 درصد) پروتئین توتال را تشکیل می دهد، در کبد ساخته می شود. مهمترین عمل آلبومین در خون حفظ فشار اسموتیک کلوئیدی می باشد. همچنین آلبومین حمل کننده داروها، هورمون ها و آنزیم ها در خون می باشد. نیمه عمر آن 18-12 روز است. بلندترین قله (به صورت یک تک باند بلند) و نزدیکترین باند به الکترود مثبت را در الکتروفورز به خود اختصاص می دهد.

  • آلبومین معیار خوبی برای ارزیابی عملکرد کبد می باشد.
  • عواملی مانند سوء تغذیه، بارداری، بیماری کبدی (سیروز، هپاتیت و نکروز کبدی)، افزایش حجم خون، عفونت های حاد، سندرم نفروتیک، انتروپاتی های توأم با دفع پروتئین و بیماری های التهابی منجر به کاهش آلبومین می شوند.
  • کم شدن آب بدن (Dehydration) یکی از دلایل افزایش آلبومین می باشد.
  • حرکت بیش از حد آلبومین به سمت آند در نتیجه اتصال به بیلی روبین، اسیدهای چرب غیر استریفیه، پنی سیلین و استیل سالیسیلیک اسید و در بعضی مواقع در پانکراتیت حاد روی می دهد.

مقادیر طبیعی: 5-3.5 گرم در دسی لیتر

زالی

آزمایشگاه ، آزمایشگاه پزشکی

زالی، گروه نادری از اختلالات ژنتیکی است که منجر به بی رنگی و یا روشن شدن پوست، مو و یا حتی چشم افراد می شود. در برخی موارد، زالی با اختلالات بینایی نیز همراه می باشد.

زالی

طبقه بندی زالی

اختلالات ژنی، گونه های متفاوتی از آلبینیسم را ایجاد می کند. که به شرح زیر می باشد:

  • Oculocutaneous (OCA)

این نوع زالی، بر روی چشم، مو و پوست اثر می گذارد. 4 نوع OCA وجود دارد، که به طور خلاصه به توضیح خواهیم پراخت:

  • OCA 1

نقص آنزیم تیروسیناز منجر به OCA 1  می شود. در این حالت، افراد یا به طور کامل فاقد آنزیم ملانین هستند و یا به میزان کافی ملانین تولید نمی شود.

  • OCA 2

اختلال در ژن OCA 2، منجر به کاهش تولید ملانین می شود. این افراد اغلب با روشنی پوست متولد می شوند و موهایی به رنگ زرد و یا قهوه ای روشن دارند.

  • OCA 3

این نوع به دلیل اختلال ژن TYRP1 اتفاق می افتد و اغلب در افرادی دیده می شود که پوست تیره تری دارند. این بیماران پوست های قهوه ای رنگ، مو های قرمز و چشمانی قهوه ای دارند.

  • OCA 4

هر گونه اختلال در  پروتئین SLC5A2 منجر به زالی می شود. این دسته از بیماران، نشانه هایی مشابه با تیپ 2 را دارند.

  • Ocular ) OA)

جهش و تغییر در کروموزوم X منجر به این نوع آلبینیسم می شود که عمدتا در مردان دیده می شود. این نوع از زالی بر روی چشم اثر می گذارد. بیماران رنگ مو و پوست طبیعی دارند.

  • سندروم Chediak- Higashi

این سندروم، نادر ترین نوع آلبینیسم است و در نتیجه اختلال ژن LYST اتفاق می افتد. و منجر به بروز نشانه هایی مانند OCA می شود. این دسته از افراد، موهایی به رنگ زرد و یا قهوه ای دارند. در این بیماران، نقص گلبول های سفید وجود دارد، و همین عاملی است تا این بیماران بیشتر درمعرض ابتلا به بیماری های عفونی باشند.

علل زالی

ملانین ماده ای شیمیایی است که در بدن مسئول تولید رنگدانه است، در نتیجه عدم تولید  و یا کاهش میزان ملانین منجر به  آلبینیسم می شود. زالی بیماری ارثی بوده و از طریق والدین به کودک منتقل می شود.

آن دسته از کودکانی که والدینی دارند که هر دو زالی دارند، و یا حتی ناقل ژن زالی هستند، بیشتر در معزض ابتلا به زالی هستند.

نشانه های زالی چیست؟

افراد مبتلا به آلبینیسم اغلب علائم و نشانه های زیر را دارند:

  • روشن بودن رنگ مو، پوست و چشم ها
  • داشتن مو و پوستی روشن تر از حد نرمال
  • لک های پوستی به علت عدم وجود ملانین